Dhinowdo, oo mar hore ahayd magaalo xeebeed oo mashquul ah oo hoy u ahayd in ka badan 3,000 qoys, hadda waxay wajahaysaa masiibo dabiici ah oo si tartiib ah u socota oo liqaysa bulshada iyo deegaankeeda. Ciidda ordaysa, oo ay wataan dabaylo xoog leh, ayaa qabsatay guryo, ceelal, iskuulo, iyo xitaa xarunta caafimaadka ee magaalada.
Guryihii duugga ahaa ee dhagaxa ka samaysnaa way aasnaayeen, saqafyadooda ayaa si dirqi ah looga arki karo dushii buuraha bacaadka. Cabdiraxiim Sheekh, oo ah deggane, wuxuu shucuur qoto dheer ku sharraxay muuqaalka isagoo taagan meeshii hore u ahayd wadnaha magaalada.
Meesha aan taagan yahay waxay ahaan jirtay bartamihii magaalada. Waxaan dul taaganahay guryihii hore, oo hadda dhammaantood ciid ku hoos jiraan. Waxaan lahayn dhismayaal adag, laakiin hadda waxaan ku noolnahay hoyaal fudud oo laga sameeyay tarabaal iyo alwaax bir ah, si aan uga baxsanno marka ciidu timaaddo.
Magaalo aan biyo lahayn
Biyaha nadiifka ah ayaa si isa soo taraysa u yaraanaya. Qiyaastii 90% ceelasha Dhinowdo way ku hoos aasan yihiin ciid. Dadka ku haray ma aha kaliya inay u halgamayaan badbaadadooda maalinlaha ah, laakiin xataa mustaqbalka bulshadooda. Hinda Roraaye, oo ah deggane kale, ayaa sharraxday halgan-maalmeedka.
Toddobaad kasta, waxaan qodnaa ceelal maxaa yeelay ciidu way aastaa. Waxaan qodnaa gudaha iyo gees kasta oo ceelasha ah si aan biyo u helno. Dadku waxay ku dhibtoodaan qaadista biyaha ciidda dhexdeeda — waxaan qabnay xanuun dhabar iyo dhibaatooyin kelyeed sabab la xiriirta arrintan.
Maanta, laba ceel oo kaliya ayaa weli shaqeeya. Subax kasta, dadka degganu waxay soo laabtaan iyagoo isku dhaha erayo isku mid ah: ceelku xalay ayaa mar kale la aasay. Ka dibna wareegga wuxuu bilaabmaa mar kale, iyadoo ay ka dul jirto qorrax aan raysasho lahayn.
Iskuul aamusay, mustaqbal hakad galay
Iskuulka magaalada, oo mar hore rajo siin jiray dhawr iyo toban carruur ah, ayaa isna la liqay. Fasallada waxaa ka buuxa ciid, taas oo waxbarashada suurtogal daran ka dhigaysa. Xaashi Cabdi, oo ah maamulaha iskuulka, wuxuu daawadaa isagoo aan waxba qaban karin marka jiil koraya iyada oo aan waxbarasho helin.
Iskuulku wuxuu xirmay sababtoo ah ciidda. Magaalooyinka aan jaarka nahay waxay leeyihiin mashiinno lagu nadiifiyo, laakiin annagu ma lihin. Taasi waa sababta iskuulku uusan u shaqayn karin, carruurtuna ay guriga ku hoyanayaan iyagoo aan wax barasho helin.
Dhalmo ciidda dhexdeeda ah
Xarunta caafimaadka ee magaalada ayaa iyana ku hoos libdhay buuraha bacaadka, taasoo haweenka uurka leh iyo hooyooyinka kaga tagtay ku dhawaad iyada oo aan la helin daryeel. Umulisada dhaqameed Xaawa Maxamuud Sahal ayaa si aamusnaan ku jirta uga hadlaysa waxa ay aragtay.
Marmarka qaarkood haweenku waxay dhalaan iyagoo si xun u dhiig baxaya sababtoo ah xaaladaha xun. Waxaan isku daynaa inaan caawinno, laakiin marka dhibaatooyin dhacaan, waa inaan u dirno Gaalkacyo. Dhawaan ilmo ayaa dhashay, hooyaduna waxay bilowday dhiig-bax daran. Wixii aan awoodnay oo dhan waxay ahayd inaan akhrino Quraanka. Ma jirin wax kale oo aan qaban karnay.
Badduna way isbeddeshay
Ciidda waxay gaadhay ilaa shan mayl oo xeebta ka baxsan, ayadoo qariday sagxadda badda oo kalluunka ka dhig xeebta u kaxeysay. Kalluumaysigii tirada badnaa ee taageeri jiray jiilal qoysas ayaa hadda burburaya. Kalluumeystaha Maxamed Macallin ayaa ka hadlay khasaaraha.
Waxaan ka heli jirnay cunto badeed badan xeebta agteeda, laakiin ciiddu waxay dabooshay aagga. Ilaha waa yaraadeen, kalluumaysteyaasha shisheeyahana way sii kordhayaan, sidaas darteed ma awoodno inaan xitaa gaarno shan mayl oo aan wax ku kalluumaysanno.
Laba geed, iyo islaan da' weyn
Maanta, laba geed oo kaliya ayaa weli taagan Dhinowdo. Mid ka mid ah waxaa daryeesha Xaawo Sheekh, oo ah tabaruce da' weyn oo aan diidin inay ka quusto ciidda cagaheeda hoos taalla.
Dadku waxay i weydiiyaan, maxaad geedkan ugu shaqaysaa? Waxaan ku idhi, haddii aagga ka hooseeya la ilaaliyo, wuu bad-baadi karaa. Waan da' weynahay, umana malaynayo inaan hadda beeri karo geedo dheeraad ah — laakiin kan, waan badbaadin karaa.
Masiibo cimileed, si gaabis ah u dhacaysa
Isbeddelka cimilada — roob yaraan, dabayl xoog leh, iyo heerkul kor u kacaya — ayaa ah aasaaska masiibada Dhinowdo. Wixii mar hore ahaa magaalo xeebeed oo barwaaqo leh ayaa hadda wajahaysa halis dhab ah oo ah in dadka ku haray ay laga yaabo inay gebi ahaanba ka tagaan haddii aan wax qabad la sameeyn.
Ku dhawaad 2,000 qoys ayaa hore uga baxay. Kuwa ku haray waxay ku noolyihiin cabsi joogto ah, iyagoo isku dayaya inay ka adkaadaan ciidda soo shareeraysa. Adkeystoodu, si kastaba ha ahaatee, ma aha mid aan xad lahayn. Badbaadinta Dhinowdo waxay u baahan doontaa tallaabooyin dhab ah oo ku aaddan dhawr goobood: qalab lagu xakameeyo ciidda faafaysa, beerista geedo ilaaliya, ceelal joogto ah oo loo naqshadeeyay inay ka adkeystaan aasidda, qorshe deegaan oo muddo dheer ah, iyo kaalmo bini'aadantinimo oo degdeg ah oo loogu talagalay qoysaska weli goobta joogaya.
Haddii tallaabooyinkan la qaado, Dhinowdo weli waa la badbaadin karaa. Iyada oo aan la faragelin, masiibadu waxay noqon kartaa mid aan la beddeli karin — magaalo mar hore la neefsan jirtay badda ayaa gebi ahaanba ku hoos libdhi doonta buuraha bacaadka.
